Transport kotów w Europie: wymagania, przepisy krajowe, przebieg i czynniki wpływające na cenę

Wymagania dotyczące transportu kotów w Europie

W przypadku podróży z kotami po UE obowiązują trzy podstawowe wymagania: oznakowanie za pomocą elektronicznego mikroczipa (tatuaż jest uznawany tylko wtedy, gdy został wykonany przed 3 lipca 2011 r. i jest wyraźnie czytelny), ważne szczepienie przeciwko wściekliźnie wykonane przez upoważnionego lekarza weterynarii oraz ważny unijny paszport dla zwierzęcia domowego.

W kwestii terminów decydujące są dwa punkty: w chwili pierwszego szczepienia zwierzę musi mieć co najmniej dwanaście tygodni, a od tego szczepienia muszą upłynąć co najmniej 21 dni, zanim będzie można wyruszyć w podróż. Szczepienia przypominające muszą zostać wykonane przed wygaśnięciem dotychczasowej ochrony poszczepiennej. Sam unijny paszport dla zwierzęcia domowego jest ważny przez całe życie, o ile dane dotyczące zdrowia są aktualne.

Ważne wyjaśnienie dotyczące odrobaczania: Leczenie przeciwko tasiemcowi lisiemu *Echinococcus multilocularis* jest wymogiem dotyczącym wyłącznie psów. Obowiązuje w przypadku psów podróżujących do Finlandii, Irlandii, Malty, Norwegii lub Irlandii Północnej i musi zostać przeprowadzone od 24 do 120 godzin przed wjazdem. Nie jest ono wymagane w przypadku kotów. W praktyce ta pomyłka regularnie prowadzi do niepotrzebnych wizyt i błędnych harmonogramów.

Ramy prawne samego transportu określa rozporządzenie (WE) nr 1/2005 w sprawie ochrony zwierząt podczas transportu.

Transport prywatny czy komercyjny i dlaczego ma to kluczowe znaczenie

Wymienione na początku zasady wynikają z przepisów dotyczących przemieszczania zwierząt domowych o charakterze niehandlowym. Obowiązują podczas typowej podróży wakacyjnej lub przeprowadzki, gdy właściciel sam towarzyszy swojemu zwierzęciu. W ten sposób może podróżować maksymalnie pięć zwierząt domowych, o ile nie dochodzi do zmiany właściciela. W przypadku więcej niż pięciu zwierząt konieczne jest potwierdzenie udziału w konkursie, wystawie lub wydarzeniu sportowym, a zwierzęta muszą mieć więcej niż sześć miesięcy.

Właśnie tutaj przebiega granica. Komisja Europejska wyjaśnia: jeśli maksymalna liczba pięciu zwierząt zostanie przekroczona bez spełnienia tych warunków lub zwierzęciu nie towarzyszy właściciel, psy, koty i fretki muszą spełniać warunki w zakresie zdrowia zwierząt dotyczące handlu lub wprowadzania do Unii. Federalne Ministerstwo ujmuje to podobnie: w przypadku podróży prowadzących do zmiany właściciela lub sprzedaży obowiązują unijne warunki handlowe.

Dla platformy takiej jak Move-your-animal jest to regułą, a nie wyjątkiem. Gdy firma przewozi kota bez jego właściciela, sam paszport dla zwierzęcia domowego z reguły już nie wystarcza. Kluczowe staje się wówczas urzędowe świadectwo zdrowia zwierzęcia, które jest wystawiane w unijnym systemie TRACES i przekazywane elektronicznie organowi w miejscu przeznaczenia. TRACES to Trade Control and Expert System; moduł przeznaczony do przemieszczeń wewnątrzunijnych nosi nazwę INTRA i wymaga dostępu aktywowanego przez właściwy organ.

Do tego dochodzą obowiązki wynikające z rozporządzenia (WE) nr 1/2005. Każdy, kto przewozi kręgowce w związku z działalnością gospodarczą, potrzebuje urzędowego zezwolenia dla przewoźnika; rozróżnia się przewozy trwające do ośmiu godzin i przewozy długotrwałe, w przypadku których dodatkowo zatwierdzony musi być pojazd. Obowiązek uzyskania zezwolenia nie dotyczy tras o długości do 65 kilometrów. Formalne świadectwo kwalifikacji zgodnie z załącznikiem IV jest wymagane wyłącznie od kierowców i opiekunów koniowatych, bydła, owiec, kóz, świń i drobiu; w przypadku kotów obowiązuje natomiast ogólny wymóg posiadania przez personel niezbędnej wiedzy i umiejętności.

Przebieg krok po kroku

1. Ustal trasę. To, czy przejazd odbywa się wyłącznie na terenie UE, czy obejmuje państwo trzecie, takie jak Szwajcaria, Norwegia lub Zjednoczone Królestwo, określa wymagane dokumenty.
2. Określ charakter prawny transportu. Czy właściciel sam towarzyszy zwierzęciu, czy przewozi je firma? Czy dochodzi do zmiany właściciela? Od tego zależy, czy zastosowanie mają przepisy dotyczące zwierząt domowych, czy przepisy handlowe.
3. Sprawdź tożsamość i status szczepień. Czy mikroczip jest czytelny? Czy szczepienie przeciwko wściekliźnie wykonano po oznakowaniu i czy jest ono nadal ważne? Czy pozostało wystarczająco dużo czasu, aby zachować termin 21 dni?
4. Zdobądź dokumenty. Zaktualizuj unijny paszport dla zwierzęcia domowego; w przypadku transportu komercyjnego odpowiednio wcześnie skontaktuj się z właściwym urzędem weterynaryjnym i ustal termin wystawienia świadectwa.
5. Przygotuj zwierzę. Zacznij przyzwyczajać kota do transportera, przeprowadź kontrolę stanu zdrowia i ocenę zdolności do transportu.
6. Przeprowadź transport. Zapewnij odpowiedni transporter, osłonę ograniczającą widoczność, wodę, a na długich trasach także kuwetę.
7. Udokumentuj przyjazd. Zachowaj dokumenty, sprawdź obowiązek przerejestrowania w kraju docelowym i rozpocznij aklimatyzację w zamkniętym pomieszczeniu.

Szczególne przepisy w poszczególnych krajach Europy

Szwajcaria. W przypadku kotów z UE Federalny Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności i Weterynarii wymaga mikroczipa, ważnego szczepienia przeciwko wściekliźnie i uznawanego paszportu dla zwierząt domowych. Szczepienie musi zostać wykonane po oznakowaniu i staje się ważne dopiero po 21 dniach. Na zasadach dotyczących zwierząt domowych w jednym prywatnym pojeździe można przewozić maksymalnie pięć psów, kotów i fretek. BLV podkreśla, że przepisy różnią się w zależności od tego, czy podróżujesz prywatnie z własnym zwierzęciem, czy chodzi o przywóz lub wywóz w celu przekazania zwierzęcia.

Norwegia. Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności Mattilsynet wymaga w przypadku kotów z krajów UE mikroczipa zgodnego z normą ISO 11784 (HDX lub FDX-B; tatuaże są akceptowane tylko wtedy, gdy wykonano je przed 3 lipca 2011 r.), ważnego szczepienia przeciwko wściekliźnie od ukończenia dwunastego tygodnia życia z 21-dniowym okresem oczekiwania oraz paszportu dla zwierząt domowych. Leczenie przeciwko bąblowicy, którego Norwegia wymaga w przypadku psów, wyraźnie nie dotyczy kotów. Przemieszczenie uznaje się za niehandlowe tylko wtedy, gdy zwierzęta towarzyszą swojemu właścicielowi i nie są przeznaczone na sprzedaż ani do przekazania.

Zjednoczone Królestwo. Po Brexicie obowiązują odrębne przepisy. Aby wjechać do Wielkiej Brytanii, kot musi zostać zaczipowany przed szczepieniem przeciwko wściekliźnie, a następnie trzeba odczekać co najmniej 21 pełnych dni. Wymagany jest dokument podróżny wystawiony przez lekarza weterynarii; jego rodzaj zależy od kraju wyjazdu. Jeśli zwierzęta mają zostać sprzedane, oddane do adopcji lub ma nastąpić przeniesienie ich własności albo jeśli podróżuje więcej niż pięć zwierząt, dodatkowo obowiązują tak zwane przepisy Balai. W drugą stronę obowiązuje zasada: paszporty dla zwierząt domowych wystawione przez brytyjskie organy od 1 stycznia 2021 r. nie są już ważne podczas podróży do UE.

W przeciwnym kierunku, czyli w przypadku komercyjnego przemieszczania z państwa trzeciego do UE, wymaga się świadectwa weterynaryjnego zgodnego ze wzorem CANIS-FELIS-FERRETS (załącznik II rozdział 38 rozporządzenia (UE) 2021/403) oraz wcześniejszego zgłoszenia w punkcie kontroli granicznej.

Dlaczego koty podróżują inaczej niż psy

Koty są silnie przywiązane do miejsca. Pies przywiązuje się przede wszystkim do swoich ludzi, natomiast kot dodatkowo przywiązuje się do swojego terytorium. Utrata znajomych zapachów, dźwięków i tras jest dla niego odrębnym czynnikiem stresogennym, niezależnie od tego, jak spokojnie przebiega podróż.

Wynika z tego najważniejsza praktyczna zasada: transporter nie może być narzędziem przymusu, lecz musi stać się bezpiecznym schronieniem. Można to osiągnąć tylko z odpowiednim wyprzedzeniem. Transporter powinien stać otwarty w mieszkaniu już na kilka tygodni przed terminem i budzić pozytywne skojarzenia dzięki kocowi i karmie, zamiast pojawić się dopiero w dniu podróży. Tkanina o znajomym zapachu pomaga bardziej niż jakiekolwiek nowe akcesoria.

Podczas podróży obowiązuje zasada: ograniczaj bodźce, zamiast uspokajać kota mówieniem. Przykrycie transportera tkaniną zmniejsza liczbę bodźców, natomiast ciągłe przemawianie i otwieranie drzwiczek ją zwiększa. Na długich trasach potrzebne są woda i kuweta; transporter otwieraj wyłącznie w zamkniętym pojeździe lub pomieszczeniu, nigdy na parkingu przy miejscu odpoczynku.

Szczególnie ważne są dwa ostrzeżenia. Po pierwsze: nie podawaj środków uspokajających na własną rękę. Środki uspokajające wolno stosować wyłącznie pod nadzorem lekarza weterynarii, ponieważ mogą wpływać na krążenie i regulację temperatury oraz ograniczać zdolność zwierzęcia do samodzielnego ratowania się. Po drugie: zachowaj szczególną ostrożność w przypadku ras krótkoczaszkowych, brachycefalicznych, takich jak kot perski lub egzotyczny krótkowłosy. Ich zwężone drogi oddechowe zwiększają podatność na problemy z oddychaniem pod wpływem stresu i ciepła; w takim przypadku przed rezerwacją warto uzyskać ocenę lekarza weterynarii dotyczącą zdolności kota do transportu.

Co wpływa na cenę transportu kota

Koszt transportu kota oblicza się na podstawie nakładu pracy, a nie jego masy. Najważniejsze czynniki charakterystyczne dla tego gatunku to:

• Wcześniejsze świadczenia weterynaryjne. Mikroczip, szczepienie przeciwko wściekliźnie i ewentualne szczepienie przypominające, a także wystawienie lub aktualizacja unijnego paszportu dla zwierząt domowych. W przypadku państwa trzeciego dochodzą kolejne świadczenia weterynaryjne.
• Urzędowe świadectwa. W przypadku transportu komercyjnego urzędowe weterynaryjne świadectwo zdrowia zwierzęcia stanowi odrębną pozycję kosztową, która zależy od tabeli opłat właściwego organu i wymaga umówienia terminów.
• Transport indywidualny lub zbiorowy. Kot reaguje wrażliwie na obce zwierzęta znajdujące się w zasięgu słuchu. Transport indywidualny lub ściśle oddzielona część pojazdu zapewniają spokojniejsze warunki, ale koszt przejazdu przypada wtedy na jedno zwierzę.
• Rozmiar i wyposażenie transportera. Transporter musi umożliwiać kotu stanie w pozycji wyprostowanej, obracanie się i położenie. Duże transportery, wbudowane kuwety i osłony ograniczające widoczność zajmują więcej miejsca w pojeździe.
• Domy z wieloma kotami. Kilka zwierząt nie oznacza automatycznie rabatu ilościowego: znające się koty mogą podróżować razem, ale często potrzebują oddzielnych transporterów.
• Długość trasy i przerwy. Kotów nie wyprowadza się podczas podróży. Dodatkowy czas jest potrzebny na spokojne postoje w zabezpieczonym otoczeniu oraz kontrolowanie wody i kuwety.
• Szczególne potrzeby w zakresie opieki. Bardzo młode, stare, chore lub brachycefaliczne koty wymagają dokładniejszej obserwacji i krótszych etapów podróży.

Nie można rzetelnie podać uniwersalnych, konkretnych kwot. Wiarygodną cenę można ustalić dopiero po określeniu miejsca odbioru i miejsca docelowego, przedziału czasowego, liczby i stanu zwierząt oraz prawnego charakteru ich przemieszczania.

Często zadawane pytania