Transport ptaków w Europie: wymagania, przepisy krajowe, przebieg i czynniki wpływające na cenę

Dlaczego ptaki podlegają innym przepisom niż psy i koty

Podróżując z psem lub kotem w obrębie UE, korzystasz z jednolitego dokumentu: unijnego paszportu dla zwierząt domowych. Dla ptaków taki dokument nie istnieje. Komisja Europejska wyraźnie informuje w portalu „Twoja Europa”, że dla ptaków, gryzoni, królików i gadów nie wydaje się unijnego paszportu dla zwierząt domowych, a zamiast tego obowiązują krajowe wymogi wjazdowe państwa docelowego.

Wynika to ze względów weterynaryjnych: ptaki są podatne na ptasią grypę. Dlatego przepisy opierają się na świadectwach weterynaryjnych, limitach liczby zwierząt oraz – w przypadku przywozu z państw trzecich – na kwarantannie, testach lub szczepieniu, a nie na jednolitym dokumencie. Nie ma więc jednej odpowiedzi obowiązującej w całej Europie na pytanie „Czego potrzebuję?”; wymagania należy sprawdzić osobno dla każdego państwa docelowego.

Wymagania w obrębie UE i przy przywozie z państw trzecich

W obrębie UE – przykład wjazdu do Niemiec

Poniższe informacje dotyczą przepisów niemieckich i nie obowiązują automatycznie w innych państwach UE.

Przy przewozie do Niemiec w ramach podróży dozwolone są maksymalnie trzy ptaki. W przypadku papug i papużek wymagane jest dodatkowo urzędowe świadectwo zdrowia. Podstawę prawną stanowi § 38 niemieckiego rozporządzenia o ochronie przed chorobami zwierząt na rynku wewnętrznym. Zgodnie z nim ułatwienie ma zastosowanie tylko wtedy, gdy przewożone są maksymalnie trzy zwierzęta nieprzeznaczone do przekazania osobom trzecim, a świadectwo dla papug i papużek ma „nie więcej niż dziesięć dni”. Musi ono potwierdzać, że zwierzęta zostały uznane za zdrowe oraz że w stadzie pochodzenia w ciągu ostatnich 30 dni nie odnotowano urzędowo żadnych chorób przenoszonych na papugi i papużki.

Jeśli limit trzech ptaków zostanie przekroczony, obowiązują przepisy dotyczące handlu komercyjnego zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2020/688 oraz świadectwo zdrowia zwierząt zgodne z rozporządzeniem (UE) 2021/403 – jest to inna procedura, wymagająca odrębnego czasu realizacji.

W przeciwnym kierunku obowiązuje następująca zasada: limity liczby zwierząt, obowiązki dotyczące świadectw i procedury zgłoszeniowe dla ptaków nie są jednolite w całej UE. Właściwym źródłem informacji jest organ weterynaryjny państwa docelowego.

Z państw trzecich do UE

W ramach prywatnej podróży dozwolonych jest maksymalnie pięć ptaków. Państwo pochodzenia musi być członkiem Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt i znajdować się w wykazie w załączniku IV do rozporządzenia (UE) 2021/404.

Ponadto musi być spełniony jeden z trzech wymogów zdrowotnych:

• urzędowa izolacja (kwarantanna) przez 30 dni przed przywozem, lub
• 14 dni kwarantanny połączonej z testem na obecność wirusów ptasiej grypy podtypów H5 i H7, lub
• szczepienie przeciwko ptasiej grypie wykonane w okresie od sześciu miesięcy do najpóźniej 60 dni przed przywozem.

Dodatkowo wymagane są: indywidualne oznakowanie za pomocą nieusuwalnej obrączki lub transpondera, badanie kliniczne nie wcześniej niż 48 godzin przed transportem, 30-dniowe pozostawanie pod urzędową kontrolą po przybyciu, a także świadectwo zdrowia zwierząt i pisemne oświadczenie jako dokumenty towarzyszące.

Europejskie ramy prawne samego transportu określa rozporządzenie (WE) nr 1/2005 w sprawie ochrony zwierząt podczas transportu.

Szczególne przepisy krajowe w Europie na przykładzie Norwegii

Norwegia pokazuje, że przepisy różnią się w zależności od kraju. Norweski Mattilsynet zezwala na niekomercyjne przemieszczanie pięciu lub mniej ptaków, królików lub gryzoni – to inna liczba niż trzy ptaki przy wjeździe do Niemiec z UE. Ponadto obowiązują tam następujące zasady:

• Wymagany jest dokument identyfikacyjny ze świadectwem zdrowia wystawionym przez uprawnionego lekarza weterynarii w kraju wysyłki; jest on ważny przez dziesięć dni, a w przypadku transportu morskiego termin ten wydłuża się o czas podróży morskiej.
• Przemieszczenie uznaje się za niekomercyjne tylko wtedy, gdy wynika ono z podróży właściciela i odbywa się w okresie od pięciu dni przed jego przybyciem do pięciu dni po nim. Osoba towarzysząca potrzebuje pisemnego pełnomocnictwa.
• Z państw członkowskich UE można wjechać przez wszystkie przejścia graniczne bez wcześniejszego zgłoszenia, ale dokumenty muszą być dostępne do okazania. Z innych państw wjazd jest dozwolony wyłącznie przez Oslo Airport lub Storskog, po zgłoszeniu do Mattilsynet co najmniej 48 godzin wcześniej.
• Niektóre gatunki ptaków nigdy nie są w Norwegii uznawane za zwierzęta domowe, w tym kury, indyki, kaczki, gęsi, przepiórki, gołębie, bażanty i ptaki bezgrzebieniowe.

Ten schemat jest typowy: ta sama podstawowa zasada, ale różne limity, terminy i punkty wjazdu.

Ochrona gatunkowa i CITES w przypadku papug i papużek

Oprócz przepisów dotyczących chorób zwierząt wiele ptaków podlega również przepisom o ochronie gatunkowej: Konwencji Waszyngtońskiej (CITES) oraz wdrażającemu ją w Europie rozporządzeniu (WE) nr 338/97.

Jak szeroki jest zakres tych przepisów, wyjaśnia Regierungspräsidium Darmstadt w swojej ulotce dla opiekunów papug: „Szczególną ochroną objęte są – z wyjątkiem papużki falistej, nimfy, aleksandretty obrożnej i nierozłączki różowolicej – wszystkie gatunki papug i papużek”, w tym również wiele gatunków objętych ochroną ścisłą. Statusu konkretnego gatunku nie należy oceniać na oko, lecz sprawdzić go w urzędowym systemie informacyjnym WISIA lub zapytać o niego organ ochrony gatunkowej.

Opiekunowie mają trzy obowiązki, które należy wyjaśnić przed transportem:

1. Dowód pochodzenia. Posiadanie zwierząt objętych szczególną ochroną jest dozwolone tylko wtedy, gdy można udokumentować ich legalne pochodzenie. W przypadku gatunków objętych ochroną ścisłą (załącznik A) należy w tym celu przedłożyć kopie świadectwa WE lub CITES – tak zwanego zezwolenia na obrót.
2. Obowiązek zgłoszenia. Kręgowce należące do gatunków objętych szczególną ochroną należy zgłosić organowi ochrony gatunkowej po rozpoczęciu ich utrzymywania; w przypadku zmiany opiekuna nowy właściciel zgłasza zwierzę we właściwym dla siebie urzędzie.
3. Oznakowanie. Chronione gatunki papug i papużek zasadniczo podlegają obowiązkowi oznakowania, zwykle za pomocą obrączek zamkniętych lub otwartych, a alternatywnie transpondera. Tylko w ten sposób można jednoznacznie przypisać dokument do konkretnego zwierzęcia.

W przypadku transportu transgranicznego, zależnie od sytuacji, potrzebne są dodatkowo zezwolenia na przywóz i wywóz. W Niemczech odpowiada za to Federalny Urząd Ochrony Przyrody lub właściwy organ kraju związkowego.

Przebieg krok po kroku

1. Ustal gatunek i status. O jaki gatunek chodzi, czy jest chroniony oraz czy ma oznakowanie i dowód pochodzenia?
2. Sprawdź kraj docelowy. Zapytaj organ weterynaryjny kraju docelowego o limity liczby zwierząt, świadectwa, procedury zgłoszeniowe i dozwolone punkty wjazdu.
3. Skontaktuj się z organem ochrony gatunkowej. Jeśli potrzebne są świadectwa CITES lub WE, złóż wniosek odpowiednio wcześnie.
4. Ustal harmonogram weterynaryjny. Wyznacz termin badania tak, aby świadectwo było nadal ważne w dniu transportu. W przypadku przywozu z państw trzecich dodatkowo zaplanuj wstecz terminy kwarantanny, testów lub szczepień.
5. Przygotuj transporter i trasę. Zdobądź transporter, zaplanuj przyzwyczajenie do niego oraz ustal czas przejazdu i przerwy.
6. Zbierz dokumenty. Trzymaj dokumenty pod ręką, a kopie przechowuj oddzielnie.
7. Po przyjeździe. Spełnij wymogi, takie jak urzędowa kontrola przez 30 dni lub obowiązek zgłoszenia przy zmianie opiekuna.

Specyfika transportu ptaków w pojeździe

Transporter zamiast otwartej klatki. Klatka mieszkalna nie jest pojemnikiem transportowym: jest za duża, zbyt niestabilna i ma zbyt wiele krawędzi, o które spłoszony ptak może się zranić. Kompaktowy, stabilny transporter z gładkimi powierzchniami wewnętrznymi jest bezpieczniejszy.

Żerdź i ryzyko urazu. Nisko umieszczona i solidnie zamocowana żerdź zapewnia oparcie. Luźne żerdzie, duża wysokość upadku i kołyszące się elementy wyposażenia zwiększają podczas hamowania ryzyko uszkodzenia lotek i sterówek.

Przeciągi i temperatura. Bezpośredni strumień powietrza z nawiewów nie powinien trafiać na transporter; jednocześnie wentylacja musi zapobiegać przegrzaniu.

Hałas i wstrząsy. Odgłos silnika, muzyka i wibracje działają jak ciągły bodziec. Pomaga ustawienie transportera w miejscu o niewielkich drganiach i z dala od głośników.

Przyciemnienie dla uspokojenia. Lekka, przepuszczająca powietrze tkanina na transporterze obniża poziom pobudzenia. Nie wolno jednak przykrywać go szczelnie.

Woda i pokarm w drodze. Otwarte miski rozlewają się i moczą upierzenie. Sprawdzają się pokarmy zawierające dużo wody oraz podawanie wody podczas postojów.

Stres i wyskubywanie piór. Długotrwały stres może u papug objawiać się wyskubywaniem piór, często dopiero po kilku dniach. Krótki czas podróży, spokojne przekazanie zwierzęcia i obecność znanej mu osoby pomagają temu zapobiegać.

Co wpływa na cenę transportu ptaków

W przypadku ptaków znaczna część nakładu pracy przypada na okres przed samym przejazdem. Na kalkulację wpływają następujące koszty specyficzne dla danego gatunku:

• Urzędowe świadectwo weterynaryjne. Nie każda lecznica może je wystawić, a termin wizyty musi przypadać w krótkim okresie przed transportem – zwiększa to koszty planowania i dojazdu.
• Kwarantanna i badania laboratoryjne. W przypadku przywozu z państw trzecich trzeba uwzględnić koszty izolacji, pobierania próbek oraz badań na obecność H5 i H7 – a termin przesuwa się o kilka tygodni.
• Dokumenty dotyczące ochrony gatunkowej. Wnioski o świadectwa CITES lub WE oraz zezwolenia na przywóz i wywóz wymagają czasu na rozpatrzenie i odpowiedniego wyprzedzenia.
• Specjalistyczny transporter. Większe papugi potrzebują stabilnych, zabezpieczonych przed ucieczką transporterów z odpowiednią wentylacją, a kilka ptaków może wymagać oddzielnych przedziałów.
• Utrzymywanie temperatury. Eksploatacja pojazdu, który niezależnie od pogody utrzymuje temperaturę wnętrza w wąskim zakresie, jest droższa niż standardowego samochodu transportowego.

Dlatego wiarygodną cenę można podać tylko dla konkretnej trasy, gatunku i stanu dokumentacji. W przypadku ptaków ogólne wyceny wstępne są szczególnie mało miarodajne.

Najczęściej zadawane pytania